E HE KO FUNAFUTI KAE KO TE LAUMUA

(Faifeau Dr. Kitiona Tausi)

E pela mo taku fakaaliatuga mai i luga nei me i tino Nanumaga ko silia atu mo te afa o tena fuainumela i tino ko ‘noho i te laumua, Funafuti. E iai ne mafaufauga e fai pela me i tino ko fia au’mi o noho i Funafuti on me ko oko loa i te gali o te fenua tenei. Kaati e he tonu a te mafaufauga tenei, kae ko te tonuga, a tino Nanumaga e he u’mai ki Funafuti kse ko lstou e au’mai kit e laumua. A tino Nanumaga e he fia au’mai kae ko u’mai mo pogai taaua e lua. E tahi, ona ko te halaga o ne galuega, me e heai ne avanoaga penei i Nanumaga, kae konei a avanoaga mo galuega e uke i te laumua. Ona ko te olaga o tatou i aho nei ko ola loa tatou ki tupe, ‘togi a akoga a a tamaliki, ‘togi a te iti, ‘togi a te kalasini, ‘togi a mo suka, mo kofe mo lauti, ‘togi o gatu mo lafoga tupe ki tefenua e pela hoki te ekalesia mo fakapotopotoga. Ne a nei a alaga-tpe e mafai o maua ne tatou i Nanumaga e pela hoki mo nihi fenua i tua o te laumua.

I aho ua, e iai ne tupe a kaaiga e maua mai I fanau kauvaka a latou, mai I olotou kaaiga e ga’lue i Banaba mo Nauru kae maise mai I te po. Nei a mea kona ko heai, kae ko lavea fua ne tatou a te manuia I luga I fenua I tino ga’lue I teKaupule e pela hoki loam o Kaupule, gata loa I kona, kae ko te taulahiga o tefneua, e heai loa, na fua ko te faka’na ki olotou tino ga’lue I te laumua.

Te ihi pogai, ko tino ma’tua ko puke mai n olotou fanau kola ko ga’lue i te laumua me ko heai ne tino e tauhi i a latou. E tahi o ata e tau’mata tatou ki ei ko te lomatua tenei ko Tuitui Liai, kae e he koi a ake, kae e tokouke ake hoki nihi toeina mo loma’tua e penei mo Tuitui. I te lomiga muamua tenei, ka faka’logo tatou ki tala mai i te lomatua tenei ko Tuitui e uiga mo tena olaga.

local 0 issue 18

Te maatua ko Tuitui Liai I Funafuti nei

Ka katoa te 80 tauhaga o Tuitui I te mahina o Oketopa 2018. Koi a he tamaliki a te tauavaga ko Liai mo Vaipuna. A latou e 13 te lotou taufanauga e penei: Peni, Alapati, Lepeka, Siamanono ( mate koi foliki), Matatuhi (mate koi foliki), Tuitui, Nameli, Puatalo, Siamanono, Puleisili, Setema, Mataio mo Palae. I muna a Tuitui, “e ui eiloa a matou e tokouke kae ko te motou olaga e ‘lei eiloa me ia latou e ‘lei me ia Setema e faifaiva, kae ko Mataio e fai kaleve. Ko Alapati ne to kit e akoga fanatu loa o galue I Nauru e pela hoki Puleisili ne to atu ki Bikenibeu, galue atu hoki.”

Ke oko mai kit e taimi nei, e tokofa latou konei koi ola, koi a Tuitui, ko Setema tena i Fiiti, ko Mataio tenei I Funafuti mo Pale tena I Nanumaga. Latou ne ola fia’fia te lotou taufanauga mo olotou maatua.

Ne toe tala mai ne Tuitui me i olotou maatua ko laua loa ko ma’lohi ki te lotu kae e akoako hoki latou ke ma’lohi ki lotu, I ana muna hoki, koi a e heki fia hau loa ki te laumua nei, kae ona loa ko heai he tino e tauhi i te ia, tela ne aumai ei a ia ne tena tama ko Fonomaluga mo tena avaga ko Vaesiki ke tauhi ne laua a ia. Ko tona loto loa a ia e fia noho ki i Nanumaga.

Ko Vaesiki mo tena avaga ne au’mai hoki o hala galuega i te laumua nei.

Leave a Reply